อนุญาโตตุลาการเปรียบเทียบกับการไกล่เกลี่ย

สำหรับการไกล่เกลี่ยหรือการประนอมข้อขัดแย้งที่เกิดขึ้นนั้น นิยมใช้กันเป็นอย่างมากสำหรับกรณีลูกจ้างกับนายจ้างเมื่อเกิดปัญหากันไม่ว่าจะเป็นด้านอะไรก็ตามแต่ เพราะหากทั้งคู่เกิดการเผชิญหน้ากันนั้นย่อมส่งผลเสียต่อความสัมพันธ์ และการร่วมงานกันอีกครั้งอย่างแน่นอน ดังนั้นทางออกที่ดีที่สุดคือการหาบุคคลที่ 3 เข้ามาเพื่อทำการไกล่เกลี่ยให้ทั้งสองเกิดความเข้าใจและข้อตกลงร่วมกัน โดยที่บุคคลที่ 3 อาจยื่นข้อเสนอแนะ หรือให้คำแนะนำเพื่อยุติปัญหาเหล่านั้น ซึ่งในจุดนี้ ที่หลายคนอาจมองว่าเป็นอนุญาโตตุลาการเพราะมีคนกลาง แต่แท้จริงแล้วไม่ใช่เลย เพราะที่ข้อเสนอหรือคำแนะนำนั้นไม่ได้เป็นข้อผูกมัด ดังนั้นจึงไม่สามารถบังคับให้คู่กรณีทำตามได้ เนื่องจากมันเป็นเพียงความคิดเห็นของบุคคลที่ 3 เท่านั้น ไม่สามารถนำไปร้องต่อศาลให้ออกคำสั่งบังคับได้

แต่สำหรับอนุญาโตตุลาการนั้นมีความแตกต่างจากที่ได้กล่าวมาตรงที่จะสามารถยุติหรือหาทางออกได้ก็ต่อเมื่อเกิดความสมัครใจของคู่กรณีที่ได้ทำการตกลงไว้ล่วงหน้าว่า จะยอมผูกพันตามคำชี้ขาด หรือตัดสินของอนุญาโตตุลาการ แต่หากฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดไม่ทำตาม อีกฝ่ายก็สามารถนำเรื่องยื่นร้องต่อศาลได้ตามกระบวนการปกติได้