การเจรจาประนอมข้อพิพาทโดยใช้คนกลางประสบความสำเร็จได้นั้นจะขึ้นอยู่กับหลายๆ ปัจจัย ซึ่งแต่ละปัจจัยนั้นล้วนมีความสำคัญด้วยกันทั้งนั้น เป็นเรื่องที่ยากหากจะหาว่าปัจจัยไหนสำคัญมากกว่ากัน วันนี้ ที เอช เอ ซี ได้รวบรวมปัจจัยดังกล่าวมาจากแหล่งต่างๆ ทั้งของประเทศตะวันตกและประเทศไทย มีดังนี้

1. คนกลาง
คนกลางจะคอยทำหน้าที่ในการดำเนินการประนอมข้อพิพาท พูดคุย และเจรจา ซึ่งสำคัญเป็นอย่างมากโดยเฉพาะในบรรยากาศที่มีความตึงเครียดระหว่างคู่กรณี และคนกลางเองจะต้องเป็นที่ยอมรับนับถือของคู่กรณี ทั้งนี้จะต้องรับฟัง ไม่โอนเอียง และไม่มีส่วนได้ส่วนเสียในเรื่องนั้นๆ

สำหรับคุณสมบัติของคนกลางมีดังต่อไปนี้

  • มีทักษะในการฟัง ศ.นพ. วันชัย วัฒนศัพท์ เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการประนอมข้อพิพาท ได้ให้ความสำคัญเกี่ยวกับทักษะการสื่อสารของคนกลาง องค์ประกอบสามารถแบ่งเป็น การฟัง การพูด ภาษาท่าทาง ภาษาเขียนทักษะที่สำคัญมากคือ การฟังอย่างตั้งใจ จะทำให้การเจรจาในครั้งนั้นประสบความสำเร็จ ซึ่งผู้ฟังเองจะต้องมีปฏิสัมพันธ์ที่ดีกับผู้พูดด้วยภาษาท่าทาง ทำให้ผู้พูดรู้สึกว่าผู้ฟังกำลังฟังอยู่ตลอดเวลา อาจมีการถาม หรือทวนคำพูดของผู้พูด รวมไปถึงทวนอารมณ์ความรู้สึก เพื่อความถูกต้องของเนื้อหา
  • ทักษะในการค้นหา คนกลางจะต้องรู้ให้ได้ว่าทำไม เพราะอะไรที่คู่กรณีไม่ต้องการประนอมข้อพิพาท ซึ่งคู่กรณีอาจไม่เห็นถึงความจำเป็น หรือเห็นว่าวิธีอื่นดีกว่าเช่น ฟ้องร้อง ประท้วง ดังนั้นคนกลางจะต้องชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นในการหันหน้ามาคุยกัน และคำให้คู่กรณีคิดว่าการใช้วิธีอื่นๆนั้นอาจไม่สำเร็จอย่างที่คิดไว้ก็ได้
  • ทักษะในการแปลงความสัมพันธ์ ด้วยการให้ผู้อื่นที่ไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องในข้อขัดแย้งเข้ามามีส่วนร่วมด้วย และเมื่ออยู่กันพร้อมหน้าพร้อมตาคู่กรณี จะต้องพยายามทำให้ความต่อต้านของคู่กรณีลดลงและหันมาให้ความร่วมมือ
  • คนกลางจะต้องชี้ให้เห็นว่าการประนอมข้อพิพาท สามารถเข้ามาช่วยคู่กรณีจัดการกับความขัดแย้งที่เกิดขึ้นได้ และต้องทำให้คู่กรณีเห็นถึงประโยชน์ที่ได้รับร่วมกันจากการประนอมข้อพิพา
  • ดำเนินการเป็นขั้นเป็นตอน คนกลางจะต้องมีความรู้ มีทักษะ สามารถวางแผน และวิเคราะห์ความขัดแย้งที่เกิดขึ้นอย่างมีระบบ ซึ่งสิ่งเหล่านี้อาจได้มาจากการฝึกอบรม หรือประสบการณ์ เพราะการดำเนินการอย่างเป็นขั้นตอนนั้นคนกลางสามารถควบคุมสถานการณ์การเจรจาได้นั่นเอง
  • ยึดค่านิยมความต้องการของแต่ละฝ่าย โดยที่คนกลางจะต้องใช้ความต้องการเหล่านั้นมาเป็นตัวประนอมข้อพิพาท ซึ่งคู่กรณีเองก็ต้องการผลลัพธ์ดังกล่าวเช่นกัน
  • คุณธรรมจริยธรรมของคนกลาง ซึ่งชุมชนในสังคมไทย จะแตกต่างไปจากการประนอมข้อพิพาทโดยใช้คนกลางในประเทศตะวันตก ซึ่งคนกลางเป็นผู้มีบารมี คุณธรรม และจริยธรรม ซึ่งอาจเป็นผู้นำชุมชน หรือพระ แต่สำหรับการประนอมข้อพิพาทในประเทศตะวันตกนั้นคนกลางจะทำหน้าที่ในศาลยุติธรรม หรือหน่วยงานที่ได้รับการฝึกอบรมเฉพาะ

ในตอนต่อไป พบกับปัจจัยที่ทำให้การจัดการกับความขัดแย้งด้วยการเจรจาประนอมข้อพิพาทโดยใช้คนกลางสำเร็จ ตอนคู่กรณี