ปัจจัยที่ทำให้การจัดการกับความขัดแย้งด้วยการเจรจาประนอมข้อพิพาทโดยใช้คนกลางสำเร็จ ตอนการสร้างความสัมพันธ์และการไว้ใจ

3. การสร้างความสัมพันธ์และการไว้วางใจ

ความสัมพันธ์และความสัมพันธภาพนั้นเป็นเรื่องที่สำคัญเป็นอย่างมากสำหรับการแก้ไขข้อขัดแย้ง หากความสัมพันธ์ระหว่างคู่กรณีไม่ดีขึ้น  แทบจะไม่สามารถนำคู่กรณีมาแก้ไขปัญหา หรือจัดการกับข้อขัดแย้งเหล่านั้นได้เลย

ความสัมพันธ์เป็นปัจจัยที่สำคัญเป็นอย่างมากของการเกิดหรือไม่เกิดความขัดแย้ง คือ 3 องค์ประกอบ ดังนี้

  • เนื้อหา
  • วิธีการ
  • ความสัมพันธ์

ซึ่งจะเห็นได้อย่างชัดเจนเลยว่าไม่ควรคำนึงแค่เพียงเนื้อหาหรือเป้าหมายเพียงเท่านั้น เพราะวิธีการและความสัมพันธ์ก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน เนื่องจากความสัมพันธ์ของคู่กรณีนั้นสามารถเอื้ออำนวยในการจัดการหรือแก้ไขข้อขัดแย้งที่เกิดขึ้นได้มาก ดังนั้นคำถามที่ควรทราบคือ

  • ความสัมพันธ์ของคู่กรณีนั้นมีส่วนได้ส่วนเสีย หรือผลประโยชน์เป็นอย่างไร
  • ความเป็นมาก่อนหน้านี้เป็นไปในทางที่ดีหรือไม่
  • เคยมีเหตุที่ต้องตัดขาดความสัมพันธ์กันหรือไม่
  • หรือที่ผ่านมานั้นเคยมีปัญหา ความบาดหมาง ตลอดจนการแบ่งพวกออกเป็นฝ่ายหรือไม่ อย่างไร

ซึ่งแนวคิดนี้จะสอดคล้องกับแนวคิดของมอริส ที่ว่า ในความสัมพันธ์นั้นย่อมมีความขัดแย้งกันเป็นเรื่องที่ธรรมดามากๆ ไม่ว่าจะเป็นความต้องการ ความปรารถนาส่วนลึก ความกลัว ความกังวล จะเห็นได้เลยว่าแนวทางการแก้ไขนั้น ไม่สามารถแยกเนื้อหา วิธีการ และความสัมพันธ์ออกจากกันได้เลย แต่ทั้งนี้ต้องพิจารณาโดยนึกถึงทุกองค์ประกอบ

สำหรับประเด็นความสำพันธ์ที่ควรพิจารณาคือ ความสัมพันธ์ในอดีตเป็นอย่างไร ดีต่อกันหรือไม่ หรือเคยแบ่งฝ่ายกันอย่างไร หากมีความสัมพันธ์อันดีต่อกันมานั้น ความขัดแย้งก็ไม่ค่อยเกิดขึ้นให้เห็น หากเกิดขึ้นแล้วก็สามารถแก้ไขได้ง่ายกว่า ถ้าเป็นความสัมพันธ์ที่ไม่ดีนั้น จำเป็นต้องมีการฟื้นความสัมพันธ์ขึ้นมาใหม่ ซึ่งจะขึ้นอยู่กับความไว้วางใจ หากไม่มีความไว้วางใจกันแล้วนั้นจะนำไปสู่ความลำบากและยากต่อการแก้ไข

แต่ความขัดแย้งที่รุนแรงแม้ว่าจะการทำลายความเชื่อถือ เพิ่มความไม่ไว้วางใจ จนทำให้ปัญหาเหล่านั้นแก้ไขได้ยาก ยังมีข้อดีในเรื่องสร้างความสัมพันธ์ภาพให้แข็งแกร่งขึ้น โดยเฉพาะโครงสร้างความเป็นพวก ที่มีความเข้าใจ เอาใจเขามาใส่ใจเรา เข้าใจความทุกข์และความเจ็บปวดที่มีอยู่

วิลเลียม ยูริ ผู้มีชื่อเสียงในด้านการประนอมข้อพิพาทเห็นว่าการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีนั้นต้องอาศัยการทำกิจกรรมร่วมกัน เช่น การนำเด็กสองคนมารู้จักกัน ในครั้งแรกนั้นอาจก่อให้เกิดความอึดอัด และลำบากเอาสักหน่อย แต่เมื่อได้ทำงานร่วมกันแล้วจะกลายเป็นมิตรภาพที่มีประสิทธิภาพที่สุด

ความไว้วางใจ นั้นนำไปสู่การให้ความร่วมมือ แต่ถ้าไม่มีความไว้วางใจแล้ว ผลที่ได้กลับตรงกันข้ามเลย คือไม่ร่วมมือ ไม่ให้ข้อมูล ปิดบังซ่อนร้อน และหาทางโจมตีฝ่ายตรงข้าม ดังนั้นการสร้างความไว้วางใจเป็นเรื่องที่ซับซ้อน ทั้งนี้จะขึ้นอยู่กับพฤติกรรมและบุคลิกของอีกฝ่ายด้วย